Dobry psycholog z Wrocławia. Sprawdzona pomoc psychologiczna. Zadzwoń!

Wkład Welforda w badaniach nad procesem starzenia się

Miles sugeruje, iż nieuzasadnione jest spotykane często u osób starszych poczucie mniejszej wartości i braku wiary we własne siły. Są to postawy obronne, spowodowane dominującą u starszych ludzi obawą przed popełnianiem błędów. Dlatego zawodowe przystosowanie się i rekwalifikacja muszą uwzględniać ocenę ryzyka i konsekwencji błędów. Zmiany w postawach i motywacji stanowią zatem istotny czynnik wpływu procesu starzenia się na osiągnięcia człowieka, jego sprawność i umiejętność rozwiązywania problemów. Na ocenę własnych możliwości wpływają także postawy i normy społeczności, w której człowiek żyje. Wełford wskazuje, iż wpływ ten dotyczy nie tyle tego, co człowiek może robić, ile tego, co najprawdopodobniej zrobi.

Fakt, że starsi ludzie pracują staranniej, nie oznacza bynajmniej, iż robią mniej błędów niż młodzi. Zwykle szybkość pracy i jej dokładność występuje łącznie, a u osób starszych związek ten jest bardziej ścisły.

Wkład Welforda i jego współpracowników do teorii i badań eksperymentalnych nad sprawnością i procesem starzenia się jest znaczny (20). Podamy parę przykładów przeprowadzonych badań:

– a) Na ekranie o wymiarach 15X10 cm umieszczano pewien znak. Badani mieli za pomocą wskazówki określać pozycję tego znaku na analogicznym ekranie umieszczonym w pobliżu. Ludzie starsi pracowali mniej więcej dwukrotnie wolniej niż młodsi, robili jednak mniej nieznacznych błędów. Wpływ wieku można wykazywać różnorodnie, zależnie od sposobu oceny wykonania zadania. Stosuje się różne wskaźniki: czas, wydajność, wysiłek, liczbę błędów, marnotrawstwo materiałów itp. Na zachowanie się człowieka wpływają stosowane instrukcje (sposób ich udzielania lub sposób zrozumienia przez badanego), które podkreślają ten lub inny aspekt pracy. Z dużą ostrożnością należy interpretować lub uogólniać wyniki badań, zwłaszcza przy odnoszeniu ich do sytuacji naturalnych, a nie laboratoryjnych. Wydaje się, iż ludzie starsi programują swoje działanie w krótszych odcinkach czasu, słabiej rozumieją przedstawiany im problem i gorzej wykorzystują otrzymywane instrukcje. Badania dokonywane metodą labiryntu potwierdzają te wyniki. Dążenie do uproszczenia zadania prowadzi często u ludzi starszych do błędów i zagubienia się. Nie wszyscy ludzie starsi pracują źle, niektórzy osiągają wyniki lepsze niż średnie wyniki uzyskiwane przez ludzi młodych. Fakt ten można wyjaśnić bądź zachowanymi uzdolnieniami, bądź kombinacją ich z korzystnymi warunkami.

– b) Zadanie polegało na pociągnięciu metalowym rylcem kształtu cyfr od 0 do 9 (warunek A). Ludzie starsi pracowali wolniej i robili mniej błędów. Gdy to samo zadanie trzeba było wykonać w przeciwnym kierunku (od końca do początku szeregu cyfr (warunek B), czas wykonania przez ludzi starszych wzrastał znacznie, przy czym wykazywali oni mniejszą wprawę przy powtarzaniu ćwiczenia. Wymagania sensoryczne i mo- toryczne były takie same w warunkach A i B. W warunkach B przyrost czasu wykonania we wszystkich grupach wieku (a szczególnie w grupie ludzi starszych) spowodowany był wolniej szym działaniem mechanizmów percepcji i translacji (przetwarzania) kontrolujących ruchy. Są to centralne (korowe) procesy, które decydują o strukturze percepcji i koordynują programy działania.

– c) Inne eksperymenty, dotyczące wpływu wieku na decyzję i czasy ruchów, polegały na celowaniu do kilku tarcz lub na przesuwaniu drążka sterowego w płaszczyźnie poziomej odpowiednio do zmian światła w płaszczyźnie pionowej. Przy drobnych ruchach czas wzrastał nieznacznie wraz z wiekiem, natomiast czas potrzebny do wyboru reakcji oraz czas wymagany na zmianę kierunku ruchu (np. o 180°) wzrastał gwałtownie, zwłaszcza u ludzi po 50 roku życia. Welford stwierdza: „Wpływ wieku na zwolnienie czynności sensoryczno-motorycznych polega nie na mniejszej szybkości ruchów, ale na wydłużaniu się czasu procesów centralnych, inicjujących, kształtujących i kontrolujących ruchy”.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.