Dobry psycholog z Wrocławia. Sprawdzona pomoc psychologiczna. Zadzwoń!

Teoria sądu

Teoria sądu jako swoistego zjawiska psychicznego, polegającego na przyjmowaniu resp. odrzucaniu przedmiotu sądzonego, powstała w wyniku krytycznej analizy teorii, sprowadzającej sąd do kombinacji pojęć. Tradycyjny pogląd na naturę sądzenia (który wiązał się także z określonym rozumieniem sądu) pochodzi od Arystotelesa, zmian radykalnych dokonał w nim Kartezjusz, jednak koncepcja tradycyjna dotrwała do czasów J. S. Milla, filozofa z pokolenia poprzedzającego brentanowśkie. Mili uchodzi też w oczach Brenta- ny za autora, który bliższy był rozpoznaniu istoty sądu, niż ktokolwiek inny, logika zawdzięcza mu istotny postęp, zwłaszcza w kwestii odróżnienia przedstawienia od sądu. Jednak odróżnienie sądu od przedstawienia oznacza tylko określenie jego rodzaju, nie zaś różnicy gatunkowej.

O tym, że wiązanie przedstawień nie wystarcza, by powstał sąd, wiedział Mili gdy pisał: „Możemy zestawić dwie idee bez aktu przeświadczenia, jak na przykład tam, gdzie tylko przedstawiamy sobie coś w wyobraźni, na przykład złotą górą”2. Mili twierdzi, że zestawienie przedstawień nie wystarcza, by doszło do sądu: akcent zagadnienia sądu przenosi na przeświadczenie, które – jego zdaniem – musi zachodzić, gdy coś uznajemy za prawdę lub fałsz. Mili błądził jednak, widząc w zestawieniu idei warunek konieczny, aczkolwiek niewystarczający sądu. Sam zdawał sobie sprawę z trudności zagadnienia, wyznając, iż „określić, co zachodzi, gdy uznajemy coś za prawdę lub fałsz, poza tym, że zestawiamy dwie idee, to jeden z najbardziej zawiłych problemów metafizycznych” 3. Ma słuszność Mili twierdząc, że zestawienie idei nie wystarcza do zaistnienia sądu, gdyż sąd nie dotyczy samych idei (z wyjątkiem tych przypadków, gdzie idee same stanowią przedmiot myśli), lecz dotyczy rzeczy samych. Nie odnajdując prawdziwej natury sądu, uświadamia sobie Mili niewystarczalność dotychczasowego pojmowania sądu jako powiązania przedstawień.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.