Dobry psycholog z Wrocławia. Sprawdzona pomoc psychologiczna. Zadzwoń!

ROZWÓJ SPOSTRZEŻEŃ U MŁODZIEŻY

Spostrzeżenia u młodzieży, w porównaniu z poprzednim okresem rozwoju, wykazują coraz wyższy poziom. Stają się dokładniejsze, bogatsze w szczegóły, wielostronne w treści i bardziej świadomie ukierunkowane. Dzieje się tak dlatego, iż sprawność poszczególnych zmysłów osiąga swój szczytowy rozwój, a doskonalenie się uwagi dowolnej i procesów myślowych umożliwia dokładniejszą analizę i syntezę spostrzeganej rzeczywistości. W procesach spostrzegania coraz więcej miejsca zaczyna zajmować obserwacja. Udział procesów myślowych czyni ją ukierunkowaną, planową i systematyczną (Krutiecki, Łukin, 1965, s. 208 – 216).

Na duże zmiany jakościowe, jakie w procesie spostrzegania i obserwacji zachodzą w początku okresu dorastania, wskazują też badania S. Szumana nad spostrzeganiem przez dzieci treści obrazków19. W jednym z eksperymentów, w którym zbadano po 102 dzieci w wieku 7, 9, 11 i 13 lat, okazało się, że wraz z wiekiem dzieci potrafią wyodrębniać coraz więcej istotnych elementów w treści pokazywanych im obrazków. Na przykład w obrazie Artura Grottgera „Głód” dzieci 7-letnie potrafiły wyróżnić tylko 58 elementów, dzieci 11-letnie-189, zaś 13-letnie – aż 789 elementów. Przy czym młodzież 13-letnia potrafiła nie tylko uchwycić elementy istotne, ale i wiązać je w sensowną całość. Grupa ta była zdolna także do podawania określeń w kategoriach psychologicznych, np. bohaterowie są zamyśleni, zrozpaczeni, przygnębieni itp. Inne badania Szumana0 nad rozumieniem obrazów o treści symbolicznej wykazały, że dzieci do 12 lat cechuje realistyczny stosunek do tych treści, tzn. że poza dosłowną treścią nie widzą żadnej innej, ukrytej. Dopiero po 12 r.ż. stopniowo zjawia się rozumienie przenośni, symboli itp. Wszystko to świadczy o zmianach jakościowych w czynnościach percepcyjnych u progu dorastania.

W okresie dorastania zmienia się również wyraźnie orientacja w przestrzeni i czasie. Zmiana ta dokonuje się w związku z rozwojem zarówno spostrzeżeń, jak i wyobrażeń oraz pojęć przestrzennych i czasowych. Dla przykładu przytoczymy wyniki niektórych badań nad orientacją w przestrzeni. W tym zakresie prowadzono wiele badań eksperymentalnych, w których stosowano m.in. makiety różnych układów przestrzennych. Znane są np. badania J. Piageta21 nad ujmowaniem plastycznej mapy gór w zależności od własnego usytuowania dziecka w stosunku do niej. Badania te wykazały, że zmiana punktu odniesienia, np. wyobrażenie sobie wyglądu przedstawionych na makiecie przedmiotów po odwróceniu jej o 180°, jest zadaniem za trudnym dla dzieci 7-letnich. Nie umieją one jeszcze przekształcać w wyobraźni stosunków przestrzennych między przedmiotami, co wymaga wyższego poziomu abstrakcji tych stosunków i uniezależnienia się od położenia własnego ciała. Tego typu zadania potrafią wykonać dopiero dzieci 11 – 12-letnie.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.