Dobry psycholog z Wrocławia. Sprawdzona pomoc psychologiczna. Zadzwoń!

CZYNNIKI INDYWIDUALNE W RUCHLIWOŚCI SPOŁECZNEJ

Większość badań dotyczących czynników ruchliwości społecznej koncentruje się na ruchliwości międzypokoleniowej. Jedno z najważniejszych opracowań omawia model osiągania statusu (Blau i Duncan, 1967). W pracy tej podkreślono, opierając się na tradycji funkcjonalistycznej, znaczenie czynników indywidualnych, które przyczyniają się do ruchliwości społecznej jednostki. Skoncentrowanie się na czynnikach indywidualnych, takich jak wykształcenie i zawód, pomniejszyło jednak znaczenie czynników strukturalnych w ruchliwości społecznej.

Im wyższa klasa społeczna rodziców, tym większe prawdopodobieństwo osiągnięcia przez jednostkę tej samej lub wyższej klasy społecznej. Wynika z tego, że rodziny przekazują majątek, poziom wykształcenia, wartości i postawy, które wpływają na pozycję społeczną dzieci.

Wykształcenie zapewnia jednostkom umiejętności, wartości, postawy i kontakty niezbędne w otrzymaniu pracy określającej taki ich status społeczny i karierę życiową, które wiążą się z ruchliwością społeczną w górę.

Zawody podejmowane przez jednostki określają ich zarobki, miejsce zamieszkania, szanse na awans i kontakty przydatne w kolejnych miejscach pracy. Wpływają także na model wypoczynku, zapewniając dalsze możliwości rozwijania takich zainteresowań, wartości i kontaktów, jakie mogą się przydać w osiągnięciu wyższego szczebla drabiny klasowej.

Dyskryminacja rasowa i etniczna ograniczała zdolność jednostek do ruchliwości społecznej w górę (patrz rozdz. 11). Na przykład: Blau i Duncan (1967) wykazali, że nawet dobrze wykształceni Amerykanie pochodzenia afrykańskiego mają mniejsze szanse na uzyskanie tego samego poziomu zawodowego co biali. Członkowie niektórych grup etnicznych byli przez lata nie dopuszczani do najwyższych poziomów pozycji zawodowych, co znacznie ograniczało ich ruchliwość społeczną. Choć sytuacja znacznie się zmieniła od czasu badań Blaua i Duncana, różnice wciąż się utrzymują (patrz rozdz. 11).

Kobiety mają podobnie ograniczoną ruchliwość z powodu dyskryminujących postaw i praktyk (patrz rozdz. 12). Nawet jeśli dopuszcza się je do tradycyjnie męskich zawodów, ich szanse na awans są mniejsze niż w przypadku mężczyzn. Praktyka ta ulega zmianie, ale różnicowanie pod względem płci wciąż istnieje.

Przedstawiliśmy kilka czynników indywidualnych związanych z ruchliwością społeczną. Uroda, umiejętności nawiązywania kontaktów międzyludzkich, zdrowie, inteligencja, a nawet wzrost, odgrywają pewną rolę w możliwości zmiany pozycji społecznej. Wiąże się z nią także zwyczajny łut szczęścia.

MOBILNOŚĆ SPOŁECZNA W STANACH ZJEDNOCZONYCH: MIT CZY RZECZYWISTOŚĆ?

Możliwość polepszenia swojej pozycji społecznej to część tradycyjnego amerykańskiego systemu wartości. Amerykanie przyjmują za pewnik przekonanie o istnieniu dużych możliwości awansu społecznego. Czy fakty uzasadniają to przekonanie? Ogólnie mówiąc, tak. Liczne badania (np. Blau i Duncan, 1967: Hauser i Featherman, 1978) dowiodły, że prawie 80% mężczyzn wykazuje ruchliwość międzypokoleniową, najczęściej w górę. Jednak ruchliwość w górę jest także powodowana przez zmiany strukturalne społeczeństwa, zwłaszcza przez szybki przyrost nowych pozycji związanych z pracą umysłową i wzrost liczby już istniejących.

Bliższe przyjrzenie się ruchliwości międzypokoleniowej pokazuje, że nie mamy do czynienia z powszechnym powtarzaniem mitu Horatio Algera o przejściu „od czyścibuta do milionera”: ruchliwość jest mniejsza, niż się sądzi. Przedstawiciele handlowi zostali kierownikami firm, a nie regionalnymi wiceprezesami.

Nie wszystkie kategorie jednostek doświadczają ruchliwości społecznej w tym samym stopniu. Jak już mówiliśmy, Amerykanie afrykańskiego pochodzenia wykazują zazwyczaj mniejszą ruchliwość społeczną niż biali (Pomer, 1986). To samo dotyczy kobiet. Powtórzmy jednak, że ostatnie zmiany zmniejszyły różnice ruchliwości społecznej między białymi i czarnymi oraz między mężczyznami i kobietami.

Całościowy wskaźnik ruchliwości społecznej w Stanach Zjednoczonych jest mniej więcej taki sam, jak w większości społeczeństw uprzemysłowionych (Bendix i Lipset, 1967). Jednak ruchliwość społeczna w dół wśród członków klasy wyższej i średnich zdarza się rzadziej niż w innych krajach (Fox i Miller, 1965). Z drugiej strony, klasa robotnicza w Stanach Zjednoczonych jest bardziej ruchliwa niż w innych społeczeństwach zindustrializowanych. Ruchliwość tej klasy przyczynia się w znacznym stopniu do poglądu, że Ameryka to „kraj możliwości”. Przekonanie to zwiększa nacisk na osiągnięcia indywidualne i jest przyczyną napływu imigrantów do Stanów Zjednoczonych.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.