Dobry psycholog z Wrocławia. Sprawdzona pomoc psychologiczna. Zadzwoń!

Cechy zabawy

Na wiele spośród powyższych cech zabawy zwracają również uwagę przedstawiciele polskiej psychologii rozwojowej i wychowawczej. I tak Stefan B a 1 e y podkreślał, iż dzieci traktują swe zabawy na serio, poważnie, wkładając dużo pomysłowości i poczucia odpowiedzialności w czynności ludyczne, co „nadaje zabawie znamiona zbliżające ją do pracy, i to do pracy twórczej, gdyż dziecko bawiąc się produkuje często twory samodzielne i oryginalne” (1946, s. 182). Stefan Śzuman dopatrywał się z kolei analogii między zabawą a nauką, twierdząc iż „zabawa jest naturalną, wrodzoną, specjalną metodą uczenia się małego dziecka” (1948, s. 38), „(…) jest niczym innym, jak żarliwym i zainteresowanym, nieświa-‚ domym swego celu, a równocześnie przyjemnym uczeniem się”7. Przeciwstawiając się interpretacjom zjawiska zabawy w kategoriach wyłącznie biologicznych (np. w kategoriach dojrzewania i ćwiczenia instynktów), Szuman podkreślał związek zabaw ze wszystkimi czterema czynnikami rozwoju psychicznego w ońtogenezie. Widząc W zabawie możliwość realizowania wrodzonych tendencji, wyrażających się w odruchach bezwarunkowych, które Pawłów nazwał odruchem swobody i zabawy oraz odruchem orientacyjnym, Szuman zwraca również uwagę na oddziaływanie środowiska i wychowania, pod których wpływem zmieniają się z wiekiem formy zabawy dziecka, a jej społeczne treści stają się coraz bogatsze8. Szczególnie ważne miejsce zajmuje jednak w rozwoju zabawy własna aktywność „jako że żadna zabawa dziecka nie jest zabawą w pełnym znaczeniu tego słowa, gdy dziecko nie czuje się sprawcą lub czynnym partnerem, spełniającym chętnie i z zapałem określoną rolę. Aktywność własna objawia się w zabawach dziecka przez to, że rozwija ono w niej pomysły, że wprowadza do niej coraz nowe warianty, że u podstaw zabawy stoją własne wyobrażenia dziecka, że trudzi się i wysila, by osiągnąć zamierzony cel, że bawi się chętnie na swój sposób, że cała jego osobowość jest zaangażowana w zabawie i ńią pochłonięta”°.

Koncepcję Szumana poddali analizie i wykorzystali w swych opracowaniach Maria Przetacznikowa (1969) i Władysław Jan Dyner (1971), od strony pedagogicznej zaś rozwinęła ją Zofia To pińska którą interesowało głównie kierowanie zabawą dziecka przez wychowawczynie w przedszkolu10. Krytyczny przegląd dawniejszych i nowszych stanowisk opracowali po wojnie: Wincenty Okoń we wstępie do zbioru tekstów psychologów i pedagogów radzieckich (1950), Halina Spionek (1963), Kazimiera Tyborowska (1966) i inni. Tyborowska wyróżnia cztery właściwości zabawy, pomijane lub nie doceniane przez dawniejsze teorie, a uwydatniane we współczesnej psychologii rozwojowej, przede wszystkim przez psychologów o orientacji materialistycznej:

– 1) Zabawa dziecka jako swoista i podstawowa forma jego działalności jest zjawiskiem społecznym, a nie czysto biologicznym, Powstaje i rozwija się pod wpływem otoczenia i własnej działalności dziecka, kierowanej przez wychowawcę.

– 2) Zabawa dziecka jest jakościowo inna od zabawy zwie» rząt.

– 3) Zabawa ma historyczny charakter, tzn. zmienia śię i kształtuje zależnie od historyczno-społecznych warunków, w jakich dzieci się wychowują. Zależnie od tych warunków zmienia się i tematyka i treść zabawy, jakkolwiek forma pozostaje nieraz ta sama.

– 4) Zabawa dziecka jest odzwierciedleniem poznawanej przez nie rzeczywistości” (Tyborowska, 1966, ś. 242-243).

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.