Dobry psycholog z Wrocławia. Sprawdzona pomoc psychologiczna. Zadzwoń!

BIOLOGICZNE TEORIE STARZENIA SIĘ

Podstawowe mechanizmy biologiczne procesu starze- ia się nie zostały ustalone w sposób całkowicie pewny. Jedna z teorii twierdzi, że komórki są zaprogra- lowane, jak małe komputery, za pomocą kodu genetycznego, i program ten działa w ciągu tego okresu życia, który podlega ewolucji, tzn. do końca okresu normalnej zdolności rozrodczej organizmu. Później program działa jeszcze przez pewien czas, jednak nie potrafi on przezwyciężyć skutków starzenia się, które bywają poważne – jak to wyżej powiedziano w stosunku do komórek nerwowych, nie podlegających re- średnie różnice (od lat 20) dla kilku zmiennych biologicznych, wyrażone jako procentowa utrata zdolności do wykonywania danej funkcji. eneracji. Nie potrafi on również przez dłuższy czas walczać długofalowych skutków urazów i chorób, akt, iż „program genetyczny” działa tylko przez okre- lony czas, oznaczałby, że starzejemy się raczej wsku- ek błędów Natury, aniżeli jej celowych zamierzeń. Inna teoria głosi, że w pewnym momencie życia, na- et w warunkach całkowitego bezpieczeństwa, kumu- ujące się skutki chorób i uszkodzeń ciała powodują mierć. Prędzej czy później życie nawet najszczęśliw- zego człowieka zagrożone jest niebezpieczeństwami, tóre w naszej cywilizacji obejmują m. in. wypadki rogowe, zatrucia gazem i infekcje. Krzywe śmiertel- ości (wykresy wskazujące liczby ludzi dożywających anego wieku) są funkcją czynników wewnętrznych zewnętrznych. Można je przedstawić za pomocą wzo- matematycznego:

Rm = A + R„eat. est to tzw. funkcja Gompertza. Niektóre czynniki zczególnie przyspieszają biologiczne starzenie się. Ba- ania na zwierzętach wykazują, iż promieniowanie jo- izujące przyspiesza śmierć organizmu, przy czym nie ziała wówczas żadna szczególna przyczyna, ale nasi- ają się wpływy wszystkich przyczyn normalnych, kutki promieniowania są bardziej szkodliwe dla zwie- ząt starszych, być może dlatego, iż ich zdolność po- rotu do zdrowia jest słabsza. Trudno jest jednak oce- ić wpływ małej dawki promieniowania na organizm udzki. Wysokie temperatury, a prawdopodobnie i inne arunki stressowe, na ogół skracają życie. Zmiany wiązane z wiekiem mogą polegać na sumowaniu się kutków gwałtownych zmian zachodźących we wną- rzu poszczególnych komórek, których miliony tworzą iało człowieka.

Wiele funkcji fizjologicznych ma charakter perio dyczny i właściwy sobie rytm. Należą do nich elektryczne prądy w mózgu, bicie serca, owulacja itp. Można je porównać z uderzeniami zegara, który mierzy „czas życia”, a nie czas fizyczny. Dalsze badania powinny wyjaśnić rolę owych „biologicznych zegarów” w procesie starzenia się.

Wśród innych czynników, które pośrednio biorą udział w procesie starzenia się, można wymienić rozkład obumarłych komórek, niedobór tlenu, zmiany naczyniowe, schorzenia i zanik (czasem w wyniku nie- używania) różnych fizjologicznych i psychicznych funkcji. Niektórzy badacze twierdzą, iż należy odróżniać skutki chorób i urazów od podstawowych zmian organicznych, zachodzących u każdego zdrowego człowieka. Na podstawie innych badań proces starzenia się traktowany jest jako sumowanie się drobnych procesów chorobowych, które, wpływając na główne funkcje organizmu, prowadzą do śmierci człowieka. Niektóre choroby atakują ludzi młodych. Inne, jak np. choroby serca, pewne choroby układu oddechowego, a także rak i psychozy organiczne, są chorobami wieku późniejszego. „Naturalna śmierć” starego człowieka jest przypisywana takiej lub innej przyczynie wymienionej w świadectwie zgonu.

„Gdy mówimy o osobistym i społecznym przystosowaniu się, faktycznie chodzi nam o cel życia człowieka w określonym wieku. Istnieje harmonia wewnętrzna, która jest przystosowaniem osobistym, i harmonia z otaczającym światem zewnętrznym, którą nazywamy przystosowaniem społecznym. Zadanie gerontologii polega na tym, aby zrozumieć oba rodzaje harmonii, opisać je obiektywnie, a w miarę możności dokonać pomiarów i ustalić, jakie są między nimi zależności i jak są one związane z innymi aspektami życia człowieka”.

Biologiczne starzenie się jest źródłem nie tylko prob- emów leczniczych, ale także społecznych, albowiem v rozwiniętych społeczeństwach wielu ludzi żyje zna- znie dłużej, niż trwa ich aktywność produkcyjna 2-4). W późnych okresach życia są oni zależni od wych potomków i wymagają pomocy ze strony młod- zych, pracujących członków społeczności.

Wczesna starość i związane z nią wycofywanie się życia i pracy zawodowej mogą być porównane z okre- em dojrzewania i wiekiem młodzieńczym. Zachodzą ówczas głębokie przemiany biologiczne (zwykle nie ak szybkie jak w młodości), a także zmiany w stosun- ach między jednostką a społeczeństwem. Kulturowe spekty wieku młodzieńczego były przez wiele lat ulubionym tematem psychologii społecznej i rozwojowe natomiast dopiero ostatnio równie dużą uwagę poświ ca się kulturowym aspektom późnego wieku dojrzałe go i starości. Rozpowszechniony jest pogląd, iż prz czyną wielu problemów wieku młodzieńczego są ni prawidłowe sytuacje społeczne, w których wzrastaj dzieci. Nieprawidłowości systemu społecznego mog być źródłem złego przystosowania się i trudności lud starszych. Niewystarczające emerytury, złe warun’ materialne, niepewność zatrudnienia, dokuczliwe sto sunki międzyludzkie,. brak możliwości rekwalifikacj zawodowej, brak poradnictwa psychiatrycznego – t tylko niektóre z tych trudności.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.